Fans (nog) aan zijlijn bij moneyball betaald voetbal

Een discussie over het vinden van de juiste balans tussen geld verdienen én voor je zieken zorgen is op zich gezond te noemen. Integriteit, openheid, eerlijkheid en respect naar elkaar zijn wel belangrijke voorwaarden om de discussie niet te laten ontaarden in egoïstisch vals spelen, en dat is wat er nu net aan de hand is.  Een analyse.

Ruim 1 miljoen mensen zijn in meer dan 180 landen besmet geraakt met het corona-virus sinds de uitbraak eind vorig jaar in de Chinese stad Wuhan. Wereldwijd zijn ruim vijftigduizend mensen gestorven aan de gevolgen van Covid-19, zoals het corona virus officieel heet.  De Wereldgezondheidsorganisatie (WGO) spreekt officieel van een pandemie en het einde lijkt nog lang niet in zicht, het aantal besmettingen neemt wereldwijd namelijk elke dag toe. Het leed en de dreiging ervan is enorm.

In die horror context wil de UEFA er alles aan doen om de Europese voetbalmachine te laten draaien. De deadline van de UEFA om dit seizoen af te werken lag eerst op 30 juni, toen op 3 augustus. Inmiddels lijkt de Europese voetbalbond de huidige competities desnoods tot en met oktober te willen laten doorgaan. Het voelt absurd aan.

Laten we echter ook niet blind voor een ander deel van de werkelijkheid zijn . In onze maatschappij zorgt het systeem van geld verdienen er uiteindelijk voor dat we ook de zorg kunnen betalen. Het één kan niet zonder het ander. Een discussie over het vinden van de juiste balans tussen geld verdienen én voor je zieken zorgen is op zich gezond te noemen. Integriteit, openheid, eerlijkheid en respect naar elkaar zijn wel belangrijke voorwaarden om de discussie niet te laten ontaarden in egoïstisch vals spelen, en dat is wat er nu net aan de hand is.  Een analyse.

Voetbalcompetities en TV gelden.
Voetballen  wordt in grote mate gefinancierd door TV inkomsten. De entreegelden, sponsoring en merchandise ten spijt, in nogal wat Europese competities betalen de tv rechten -met name- de salarissen van de spelers en daarmee het voortbestaan van de competitie.

De belangrijkste Engelse competitie, de Premier League, mag jaarlijks 2500 miljoen (!) -dik 2,5 miljard- euro verdelen onder de teams. De kleinste club van de premier league vangt zo’n 100 miljoen per jaar.  Een vergelijkbaar beeld treffen we aan in Italië, Spanje, Duitsland en Frankrijk. In al deze landen zijn de TV inkomsten rond de 1.3 miljard per competitie.  Om de relativiteit beter te beschrijven, de laagste gekwalificeerde Engelse ploeg krijgt net iets meer (100 miljoen) dan Bayern München (90  miljoen) en meer dan de hele Nederlandse eredivisie  (75 miljoen) bij elkaar.

Indien de Engelse competitie nu stilgelegd zou worden zal er zo’n slordige 850 miljoen euro niet uitbetaald gaan worden door Sky Sports en BT Sport. In de andere grote competities zien we een vergelijkbaar beeld, elke grote competitie loopt zo’n 700 miljoen aan TV rechten mis als de resterende wedstrijden niet worden uitgespeeld. In totaal staat in Europa minimaal 3 miljard aan TV gelden op het spel.

In Nederland is deze discussie van een andere orde. Fox Sports, de uitzender van de Eredivisie, betaald ongeveer 75 miljoen per jaar. De zender heeft gedreigd het laatste kwart van de televisiegelden van dit seizoen niet uit te betalen als nu al wordt besloten om te stoppen met voetballen. Het gaat dan om een bedrag van ongeveer 20 miljoen euro. Ajax krijgt het grootste percentage van de televisiegelden en zou nog zo’n 2,58 miljoen euro mislopen. Voor kleinere clubs als FC Emmen, Fortuna Sittard en RKC gaat het om ongeveer een half miljoen euro.

Alhoewel het bedreigend aanvoelt, valt er natuurlijk best iets te zeggen over het niet betalen van de TV contracten. Geen voetbal is immers geen TV uitzending en dat betekent geen reclame inkomsten en het opzeggen van abonnementen.  In Europa praten we dus over een bedrag van minimaal 3 miljard euro dat door het stoppen van de wedstrijden niet naar de voetbal competities zal vloeien. Een bedrag dat door iets of iemand opgehoest zal moeten worden.

Voetballers leven buiten de maatschappij
Als het je net al duizelde bij de TV rechten, dan zoek maar even een stoel om te gaan zitten. De echte geldverdieners zijn natuurlijk de spelers en makelaars. Laten we beginnen met enkele top verdieners: Lionel Messi (€43 miljoen), Graziano Pellè (€15 miljoen) , Paul Pogba (€17 miljoen), Hulk (€20 miljoen) , Ezequiel Lavezzi (€23 miljoen), Gareth Bale (€23 miljoen), Oscar (€24 miljoen)  en Cristiano Ronaldo (€34 miljoen).  De salarissen zijn inderdaad voor ongeveer 40 a 50 wedstrijden voetballen per jaar

Frenkie de Jong tikt ook een slordige 20 miljoen per jaar weg. Wat dat per dag is vraagt u? Dat is iets meer dan 80.000 euro per dag. Deze spelers verdienen dus niet alleen op één dag meer dan twee verpleegkundigen op één jaar, het is ook bijna net zoveel als het jaarsalaris van de minister president van Nederland en iets meer dan het jaarsalaris van een beginnend hart chirurg. Fair? up to you.

De spelerssalarissen in Nederland zijn stukken lager dan in de grote voetballanden van Europa zoals Engeland, Spanje en Duitsland. Dat wil niet zeggen dat je ook in Nederland niet een dik belegde boterham kunt verdienen met het trappen tegen een balletje. Het gemiddelde salaris in de Eredivisie komt in 2020 uit op ongeveer 290.000 euro bruto per jaar. Nog altijd niet slecht voor 45 uur per jaar officieel voetballen toch?

Voetbal makelaars; de spin in het web.
Met het Bosman-arrrest, dik 20 jaar geleden, begon het succesvol gelobby voor een nieuw transfermodel. De wereldvoetbalbond Fifa en zijn Europese pendant Uefa begonnen gesprekken met de Europese Commissie om de transfermarkt te behouden voor spelers met een lopend contract. Hun tussenkomst leidde tot een akkoord tussen de twee grote voetbalbonden en de Europese Commissie dat het nieuwe transfersysteem een vrijgeleide gaf. Een politieke deal dat echter nooit een officiële status noch juridische onderbouwing heeft gekregen. Het blijft tot vandaag een informele ‘gentleman’s agreement’.

Makelaars verdienen hun geld in de vorm van commissies. Simpel gezegd: als een club een transfersom betaalt voor een speler, gaat daarvan een bepaald percentage naar de makelaar die de deal mogelijk heeft gemaakt.  De Big Five Liga’s – Engeland, Spanje, Italië, Duitsland en Frankrijk – kochten in 2019 voor 5,5 miljard euro aan spelers. Bij een marge van een simpele 10% wordt er dus jaarlijks een slordige 550 miljoen door makelaars verdient. Platter gezegd, elk jaar worden 550 makelaars in Europa miljonair.


De voetbalbonden.

De Europese voetbalorganisatie UEFA heeft de voorbije vier jaar 15 miljard euro omzet gedraaid. Daarmee boekt ze dubbel zoveel inkomsten als de wereld voetbalbond FIFA.  De KNVB steekt daar vrij mager bij af met een dikke 100 miljoen omzet per jaar en een paar miljoen euro winst. De wereld rondom de bonden is echter – met alle respect- schimmig te noemen. Er is menig gerucht dat de -vertegenwoordigers van – bonden een graantje meepikken van de TV gelden,  de gentlemen’s agreement rondom transfers en natuurlijke de Europese competities, inclusief EK en WK. Blatter en Platini waren daarbij bekende gevallen die slechts een topje van de geld ijsberg verhullen.

 

De strijd om het grote geld
Door het corona virus kunnen de competities niet binnen de reguliere tijdslijnen worden uitgespeeld. Er kan nu (nog) niet getraind worden en het is vrij zeker dat in de komende maanden er in Europa geen grote massa events kunnen plaatsvinden.  Niet door stadionbezoek en zeer waarschijnlijk ook niet door events waar het publiek op pleinen naar grote schermen het voetbal kan kijken.  Het is zelfs maar de vraag of de nieuwe competitie -na de zomer- al met publiek kan beginnen.

Zoals in deze column aangegeven zijn de toeschouwers, die met hun seizoenkaarten overigens veelal toch al betaald hebben, niet de grootste bron van inkomsten. Dat zijn de TV uitzend, – en transfer opbrengsten. De UEFA voorop heeft hierbij een enorm financieel belang. Op Europees niveau dreigt een acuut te kort van minimaal 3 miljard aan tv-inkomsten.  Met de Engelse competitie voorop zullen de grote voetballanden dan ook willen door voetballen. Eerder werd al het idee geopperd om de Premier league in China af te maken of middels het spelen van wedstrijden in lege stadions in Midden-Engeland. Inmiddels ligt er de UEFA mogelijkheid om de competitie ook na 30 juni af te ronden. Niets is te bont om de cashmachine te laten lopen.

Spelers hebben echter (ook) een ander belang. Niet spelen tot 30 juni is in gewone mensentaal gratis geld krijgen, een concept waar menig voetballer zich best wel in kan vinden. Waarom nog in je zomervakantie en na je contract gaan werken als je het ook gratis krijgt? Menig voetballer -in de kleine competities- laat dan in de media weten dat “het niet integer is om nu er zoveel ellende is nog te voetballen”. Sommige zullen het vast menen, anderen komen heimelijk niet bij van het lachen.

Voor voetbalmakelaars is het een spannende tijd, hun verdienmodel staat niet alleen onder druk, hun werkwijze en legitimering ligt onder een vergrootglas.  De “gentlemen agreement”, die al jarenlang voor een status quo heeft gezorgd, kon wel eens onder druk komen te staan nu de Fifa de spelerscontracten “automatisch” na 30 juni wil verlengen. Maar de mondiale voetbalbond kan uiteraard geen contractverlengingen verplichten. In hoeverre de Fifa aanbevelingen in de praktijk gebracht gaan worden is afhankelijk van nationaal recht en collectieve afspraken zoals de cao. Over het andere heikele punt – de transferwindow – stelt de FIFA dat nationale bonden deze mogen opschorten. Volgens de reglementen dient de transferperiode in te gaan na het seizoen en mag deze maximaal twaalf weken duren.  Al met al ligt een nieuw Bosman arrest op de loer. De UEFA/Fifa  heeft inmiddels beloofd midden april met meer informatie over de (on)haalbaarheid te komen.

Nederland en België, de dwergen in voetballand weigeren om mee te dansen.
België lijkt zich inmiddels als eerste -kleine- competitie los te wringen van de UEFA-wurggreep.  De Belgen hebben aangegeven de competitie per onmiddellijk stil te leggen. De lol is ervan af.  Er is ook geen financiële reden overigens.  De Belgische voetbalbestuurders zeggen dat ze zich niet laten dwingen om hun competitie uit te spelen. Ook in Nederland pleiten steeds meer clubs ervoor om de eredivisie niet meer te hervatten. Onder andere Ajax, PSV, AZ , RKC, Pec Zwolle en Fortuna Sittard hebben aangegeven niet meer verder te willen voetballen.

Als het aan eigenaar Isitan Gün van Fortuna Sittard ligt, dan wordt het seizoen in de eredivisie niet meer hervat. Hij zou liever hebben dat alle clubs zich concentreren op het nieuwe seizoen, dat als het coronavirus het toelaat dan wellicht op de oorspronkelijke datum kan beginnen. Gün vindt dat het huidige seizoen nietig verklaard moet worden, zonder kampioen en degradanten. Hij ziet volgend seizoen graag een eredivisie van 20 ploegen, met de huidige nummers een en twee van de eerste divisie.

De hunkering naar duidelijkheid is ook voelbaar bij Sjoerd Ars. De technisch manager van Fortuna Sittard snapt de financiële belangen, die zijn zeker ook bij zijn club duidelijk voelbaar, maar vindt dat het gezonde verstand moet zegevieren. ,,De druk van Engeland of Spanje op de UEFA zal ongetwijfeld groot zijn, maar laten we eerlijk zijn: helemaal niemand weet of er in juni of juli wel gevoetbald kan worden. Dat kan je ook niet in de komende weken even beslissen, daar gaat weer veel tijd overheen. En nog veel langer wachten wil niemand. Geef duidelijkheid, dan kan elke club een financiële rekensom gaan maken. Die valt dan niet zo leuk uit, maar dan heb je wel de tijd om daarmee aan de slag te gaan.  Voor Nederland is het volgens mij heel simpel: zet gewoon een streep onder dit seizoen, klaar.’’

 

Waar zijn de fans?
In het miljarden money-ball zijn de fans ineens irrelevant geworden. In geen enkele discussie of media weerklinkt de stem van de gewone fan. Welke voetbalploeg of voetbalbond in Europa heeft haar achterban al om een mening gevraagd? De groot geld-scheppers gaan er automatisch vanuit dat de seizoenkaarthouders in hun nopjes zijn als ze ergens in de zomervakantie op tv voetbal in een leeg stadion kunnen zien.  UEFA baas Ceferin “Het is beter om voetbal zonder supporters terug op televisie te hebben, dan helemaal geen voetbal.” Ceferin zegt te weten  dat veel voetballiefhebbers snakken naar de hervatting van de competities. “Het geeft ze positieve energie”

De arrogantie ten top!  Hoe kan iemand dit straffeloos namens miljoenen voetbal fans beweren? Verwonderd kijkt een groot deel van de voetbalfans naar de media waar de ene naar de andere belanghebbende zijn bijdrage doet waarom de competitie al dan niet door moet gaan. Maar voor de fans in het stadion is de lol er al lang van af. Voetbalwedstrijden in lege stadions op TV kijken is niet alleen een ware gruwel, het is ook een grove belediging voor de trots en passie – en daarmee bestaansrecht- van de  volkssport voetbal.

De harde kernen, tifosi en officiële supporters platformen hebben zich nog niet laten horen in de maatschappelijke discussie, maar dat betekent niet dat er geen mening of emotie is bij de fans. De fans zijn alleen nu meer bezig met de worsteling van de gevolgen van het virus. Het is dan ook een kwestie van tijd dat dat de supporters scène zich wel in gevecht met het grote geld gaat bemoeien. Dat kan actief via massa protesten of het massaal opzeggen van Fox abonnement als de TV-zender de wens van de fans negeert.  Meer voor de hand liggend is dat er ook een passieve reactie gaat komen,  een deel van de verbouwereerde en teleurgestelde achterban zal het vertrouwen in het betaald voetbal als integer concept gaan verliezen, met een dalende verkoop van seizoenskaarten en belangstelling voor betaald voetbal als gevolg. Wat mij betreft laten de fans vanaf nu dan ook hun mening horen, welke dat ook moge zijn.  Power to the people!

Remco.

 

 

 

geraadpleegde bronnen:

Tv gelden per competitie:
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_domestic_football_league_broadcast_deals_by_country

UK Verdeling TV rechten.
https://www.forbes.com/sites/bobbymcmahon/2019/08/04/premier-league-201920-odds-how-to-watch-changes/#13082ff513a1

Italie TV rechten
https://www.forbes.com/sites/giacomogalardini/2019/12/02/mediacom-deal-italian-football-serie-a/#28bb3e937c33

Spanje: 700 miljoen verlies bij niet uitspelen.
https://www.voetbalkrant.com/nieuws/2020-04-01/wordt-er-in-juli-opnieuw-gevoetbald-in-spanje

TV partijen weigeren uitbetaling in UK en Frankrijk
https://www.dailymail.co.uk/sport/sportsnews/article-8178177/beIN-SPORTS-withholding-Ligue-1-TV-money-coronavirus-shutdown.html

Top 10 salarissen
https://www.voetbalprimeur.nl/in-beeld/156/de-tien-voetballers-met-het-hoogste-salaris-ter-wereld.html

Voetbaltransfers
https://multimedia.tijd.be/voetbaltransfers/

Transfers vergiftigen planeet voetbal
https://www.tijd.be/ondernemen/sport/Transfers-vergiftigen-planeet-voetbal/9964017

Uefa omzet
https://www.ad.nl/sport/uefa-boekt-recordomzet-van-1-4-miljard-op-ek-voetbal~a28ff9d7/

https://businessam.be/europees-voetbal-genereert-in-vier-jaar-tijd-15-miljard-euro-inkomsten/

Blatter
https://www.nu.nl/voetbal/6018266/fifa-wil-betaling-van-blatter-aan-platini-van-18-miljoen-euro-terug.html

Na 30 juni mogelijk?
https://www.voetbalkrant.com/nieuws/2020-03-28/plannetje-van-uefa-om-langer-dan-30-juni-door-te-gaan-is-praktisch-onmogelijk

Jupiler Pro League en andere nationale competities mogen ná 30 juni eindigen
https://www.voetbalprimeur.be/nieuws/923068/uefa-jupiler-pro-league-en-andere-nationale-competities-mogen-n-30-juni-eindigen.html

UEFA dreigt Nederland en België
https://sporza.be/nl/2020/04/03/uefa-baas-herhaalt-standpunt-belgie-riskeert-europese-tickets~1585921792244/

Nederland wikt en weegt
https://nos.nl/artikel/2329287-eredivisie-wikt-weegt-en-zoekt-een-uitweg-er-is-geen-goed-of-fout.html

 

 

1 thought on “Fans (nog) aan zijlijn bij moneyball betaald voetbal

Geef een reactie